الشيخ المنتظري

473

درسهايى از نهج البلاغه ( فارسي )

اين جمله جواب « لَوْ » است كه در چند جمله پيش بود - لو وهب . . . - ; يعنى اگر خداوند آن نعمت هاى سرشار خود را - چه آنهايى كه در معادنِ كوههاست يا آنهايى كه در بيابانها و درياهاست - به ديگران ببخشد « ما اثّر ذلك فى جوده » اين عطا و بخشش در جود و سخاى او تأثير منفى نمىگذارد و او را از جود و سخا باز نمىدارد ، « و لا انفد سعة ما عنده » و هيچ گاه آن سرمايه هاى خداوندى را به پايان نمىبرد . « وَلَكَانَ عِنْدَهُ مِنْ ذَخَائِرِ الاِْنْعَامِ مَا لاَتُنْفِدُهُ مَطَالِبُ الاَْنَامِ » ( و نزد اوست از ذخيره هاى نعمت ها به قدرى كه خواسته هاى مردم آن را به پايان نمىرساند . ) « مطالب » جمع « مطلب » و به معناى خواسته است ، « انام » به معناى مردم است . ظاهر اين جمله بيان معناى جمله قبل است ; در جمله قبل فرموده بود : اين كه خداوند نعمت هاى خود را به ديگران مىبخشد در جود او نقصى به وجود نمىآيد و سرمايه هاى خداوند پايان نمىپذيرد ، حالا در توضيح آن فرموده اند : « و لكان عنده من ذخائر الانعام ما لاتنفده مطالب الانام » براى اين كه ذخائر بخشيدنىِ نزد خداوند به قدرى است كه خواسته هاى مردم آنها را نابود نمىكند . « لاَِنَّهُ الْجَوَادُ الَّذِى لاَيَغِيضُهُ سُؤَالُ السَّائِلِينَ وَلاَيُبْخِلُهُ اِلْحَاحُ الْمُلِحِّينَ » ( براى اين كه او بخشنده اى است كه درخواست سائلين چيزى از او كم نمىكند و اصرار درخواست كنندگان او را بخيل نمىگرداند . ) « لايغيضه » از مادّه « غاض » است كه هم لازم استعمال شده مانند « غاض الماء » يعنى آب فرو رفت ، و هم متعدّى استعمال شده مانند همين مورد « لايغيضه سؤالُ السّائلين » يعنى درخواستِ درخواست كنندگان جود او را كم نمىكند . « الحاح » به معناى اصرار است ، « ملحّين » اسم فاعل از همين « الحاح » و به معناى اصرار كنندگان است . حضرت در مقام بيان بخشندگى خدا فرموده است :